سه شنبه 29 آبان 1397
| |
حمایت از حقوق مصرف کنندگان
درآمدی بر اهداف و وظایف اداره کل حمایت از حقوق مصرف کنندگان

سازمان تعزیرات حکومتی در بیانیه چشم انداز خود، سازمانی است مقتدر، توانمند و منصف در ایجاد امنیت، رقابت، سلامت و شفافیت در بازار و فضای کسب و کار و حامی حقوق مصرف کنندگان و فعالان اقتصادی. به عبارتی هدف نخست این سازمان تشویق کنشگران اقتصادی به رعایت مقرراتی است که از یک طرف، سلامت اقتصاد و بازار و از طرف دیگر حقوق بنیادین مصرف کنندگان را تضمین می کند. با این رویکرد، ساختار اداره کل سلامت سازمان در تاریخ 14/11/1396 اصلاح و «اداره کل حمایت از حقوق مصرف کنندگان» با شرح وظایف جدید تشکیل گردید. با عنایت به ابلاغ برنامه اجرایی سال 1397 معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع تخلفات سازمان و توجه به اینکه آگاهی بخشی حوزه کسب وکار سالم، اطلاع رسانی آسیب های اجتماعی موجود در تخلفات اقتصادی-بهداشتی و ترویج فرهنگ پیشگیری از وقوع تخلفات مذکور در راستای حمایت از حقوق مصرف کنندگان، تکلیف این اداره کل بوده و اجرایی نمودن بخشی از این برنامه ها با طراحی و ایجاد بسترهای الکترونیکی محقق می گردد، نهایتا زیر پورتال اداره کل حمایت ازحقوق مصرف کنندگان در پورتال مرکزی سازمان در راستای اجرای شرح وظایف این اداره کل ایجاد گردیده است. به عبارت دیگر، راه اندازی این زیر پورتال با هدف آگاهی بخشی، آموزش و ارتباط با مصرف کنندگان، کسب و کارهای ذیربط و دستگاه های مرتبط و عموم همکاران سازمان انجام گرفته است.

تعریف حقوق مصرف‌کننده از منظر قانون

بر اساس بند الف ماده 1 آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان؛ حقوق مصرف‌کننده عبارت است از «حقوقی که عرضه‌کنندگان کالا و خدمات منفرداً و مشترکاً از حیث صحت، کمیت، کیفیت و سلامت کالا و خدمات عرضه‌شده مطابق با ضوابط و شرایط مندرج در قوانین و یا مندرجات قرارداد مربوط یا عرف باید در مورد هر شخص حقیقی یا حقوقی که کالا یا خدمتی را خریداری می‌کند در معاملات رعایت کنند».

حقوق بنیادین مصرف کنندگان

حق برخورداری از سلامتی و ایمنی، حق داشتن اطلاع رسانی صحیح و کامل، حق برخورداری از بازار رقابتی و ضد انحصار، حق لحاظ شدن تامین نیازهای اساسی در تصمیم گیری های دولت، حق داشتن جبران خسارت، حق آموزش، حق داشتن محیط زیست سالم، حق داشتن تشکل.

رابطه حمایت از مصرف کنندگان و پیشگیری از تخلفات اقتصادی

یکی از ساز و کارهای پیشگیری از تخلفات اقتصادی، حمایت موثر و کافی از مصرف کنندگان در برابر عرضـه کنندگان(تولیـدکنندگان، واردکـنندگان، توزیع کنندگان، فروشندگان) کـالا و ارائه کنندگان خدمات است. امروزه ثابت شده است که مصرف کنندگان به علت ناآگاهی از مراحل و کیفیت تولید، ارزش واقعی محصولات، درآمد و توان مالی اندک و یا نیاز شدید به کالا و خدمات؛ وضعیت نابرابری در برابرعرضـه کنندگان کـالا و ارائه کنندگان خدمات دارند و این وضعیت بی تاثیر در گسترش تخلفات اقتصادی نیست؛ از این رو، لازم است از آنها حمایت شود. وقتی عرضـه کنندگان کـالا و ارائه کنندگان خدمات مشاهده کنند که نهادهای قدرتمندی پشتیبان مصرف کنندگان شده و از حقوق آنان در مراجع اداری و و قضایی حمایت می کنند خود به خود به سمت رعایت استانداردهای عرضه کالا و ارائه خدمت روی می آورند.

انتظارات مصرف کنندگان و زیان دیدگان تخلفات اقتصادی

1- دستیابی به کالاها و خدمات اصیل؛

2- کاهش زمینه های بروز و ارتکاب تخلف و تقلبات اقتصادی؛

3- افزایش نظارت بر بازار؛

4- سرعت اجرای احکام متخلفین و اطلاع رسانی آن؛

5- آگاهی از نتیجه شکایت؛

6- حمایت از زیان دیدگان و جبران خسارت آنان؛

7- افزایش سطح آگاهی مصرف کنندگان از حقوق بنیادین خود.

شرح وظایف اداره کل حمایت از حقوق مصرف کنندگان

1- آسیب شناسی دلایل نقض حقوق مصرف کنندگان و ارائه راهکار برون رفت از آن؛

2- تشکیل بانک جامع اطلاعات از تخلفات بهداشت، دارو، درمان، آزمایشگاه و دامپزشکی و تخلفات صنوف و تجزیه و تحلیل و ارائه گزارش مفصل؛

3- بررسی خلاءها و ابهامات و تعارضات قانونی در حوزه سلامت و امور صنفی و ارائه پیشنهادات و نظرات کارشناسی؛

4- ترویج حقوق مصرف کننده و آگاهی بخشیدن به آنان از طریق رسانه های جمعی، مطبوعات، نشست های علمی، همایش ها، گردهمایی ها و...؛

5- آموزش و ارائه رهنمودهای عملی به صاحبان کسب و کار از طریق برگزاری کارگروه های آموزشی و... با همکاری سازمان های ذیربط؛

6- آموزش دانشی، نگرشی و مهارتی کارکنان سازمان تعزیرات در رابطه با حقوق مصرف کننده در حوزه سلامت و امور صنفی؛

7- نظارت بر عملکرد شعب رسیدگی کننده در حوزه های سلامت و امور صنفی؛

8- اخذ گزارش از ادارات کل استان ها در حوزه سلامت و صنوف و تهیه و تدوین گزارش جهت ارائه به مقامات ذیصلاح؛

9- هم اندیشی و تصمیم سازی مشترک با وزارت بهداشت (واحدهای نظارتی، کمیسیون ماده 11 و...) و صنعت، معدن و تجارت (سازمان حمایت مصرف کنندگان و...) و همچنین سازمان های مردم نهاد؛

10- تهیه و تدوین نشریه، کتب آموزشی و طراحی و اجرای پورتال حمایت از حقوق مصرف کنندگان با همکاری ادارات ذیربط؛

11- هم اندیشی و تصمیم سازی با کلیه سازمان ها و دستگاه های دولتی مرتبط (وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی، کمیسیون ماده 11 و...)، انجمن های مردم نهاد و... با رویکرد حمایت از حقوق مصرف کنندگان؛

12- شرکت در جلسات، کمیسیون ها و کارگروه های مرتبط با حوزه سلامت و امور صنفی با ارائه نظرات کارشناسی در رابطه با حقوق مصرف کنندگان؛

13- برقراری تعامل و همکاری با سازمان های دولتی و غیردولتی و سازمان های مردم نهاد به منظور تهیه و تدوین تفاهم نامه همکاری در حمایت از حقوق مصرف کنندگان؛

14- بازبینی قوانین و مقررات ناظر به حوزه سلامت و صنوف به منظور ارائه پیشنهادات تقنینی با توجه به تحولات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، و اجتماعی و نیازهای روز جامعه؛

15- تهیه و تدوین سیاست ها، تدابیر و برنامه پیشگیرانه در حوزه حقوق سلامت و صنوف با همکاری دستگاه های ذیریط؛

16- انجام امور ارجاعی از ناحیه رئیس سازمان و معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع تخلفات.