یکشنبه 27 مرداد 1398
تعزیرات استان مرکزی
| |
آشنایی با استان

حضرت علی‌(ع):عمری که خدا از فرزند آدم پوزش را می پذیرد شصت سال است.

مقدمه:

استان ‌مرکزی ‌را ‌با ‌نام ‌بزرگمرد ‌تاریخ ‌معاصر ‌حضرت‌امام‌خمینی(ره) می‌شناسند. ‌بزرگ‌شخصیتی ‌که‌ دنیا ‌از ‌وجود ‌گرانقدرش ‌تاثیر ‌گرفت‌ و نام ‌مبارکش‌ برای ‌همیشه ‌تاریخ ‌با ‌آهنگی ‌دلنشین ‌گوش‌ و ذهن ‌و قلب ‌مسلمین ‌و مستضعفین را نوازش می دهد وجود دیگر علمای وارسته و شخصیتهای فرهیخته و رجال برجسته سیاسی و فرهنگی ، شعرا وادیبان، همچون اراکی‌ها و عراقیها، امیرکبیر، قائم مقام، آشتیانیها، ساوجی هاوسایرین نام این استان را بهتر به جهانیان معرفی می کند . استان مرکزی برجسته ترین قطب صنعت کشور از جمله مراکز مهم کشاورزی بویژه بزرگترین مرکز تولید،تکثیر و پرورش گل است . وجود آثار گرانبهای تاریخی که نشانگر فرهنگ غنی این مردم است هر رهگذری را به بسوی خود جذب می نماید و چنین عرضه می‌داریم عزیزانی که مایلند از بیت تاریخی حضرت امام خمینی (ره) و زادگاه امیر کبیر و دهها جاذبه تاریخی دیگر دیدن نمایند و از خواص آبهای گرم و معدنی مجتمع آبگرم محلات استفاده فرمایند مقدمشان را گرامی می‌داریم
جغرافیای استان :
استان مرکزی در مرکز ایران بین 33درجه و 30دقیقه تا 35درجه و 35 دقیقه عرض شمالی و 48درجه و57دقیقه تا 51 درجه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد این استان از شمال به استانهای تهران و قزوین ، از غرب به استان همدان ،از جنوب به استانهای لرستان و اصفهان و از شرق به استانهای تهران ، قم و اصفهان محدود است این استان با مساحتی معادل 29530 کیلومتر مربع ، حدود 82/1درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده است
تعداد شهرستانها ، دهستانها و آبادیها :
بر اساس آخرین تقسیمات کشور در سال 1385 استان مرکزی دارای 10 شهرستان ، 15 بخش ، 200 شهر ،‌ 6 دهستان و 3261 آبادی دارای سکنه و 46 آبادی خالی از سکنه است . شهرستانهای این استان عبارتند از ‌ اراک ، آشتیان ،‌ تفرش ،‌ خمین ، دلیجان ،‌ سربند ، محلات ، زرندیه و کمیجان

آب و هوا :

این استان از آب و هوای بیابانی ، معتدل کوهستانی و سرد کوهستانی برخوردار است و وزش بادهای محلی از جهات مختلف منبعث از جریان پر فشار آسیای مرکزی ،‌ جریان فشار اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه می باشد .
میزان رطوبت هوا و باران در شهرستانهای این استان یکسان نیست و در مناطق کوهستانی ریزشهای جوی اغلب به صورت برف و در مناطق کم ارتفاع بیشتر بصورت باران ظاهر می شود شمال این استان در ناحیه زرند جزو کم باران ترین نواحی و ارتفاعات شازند در جنوب غربی از پرباران ترین مناطق این استان به شمار می روند اگر دمای مطلوب جهانگردی بین 20 تا 25 درجه سانتیگراد در نظر گرفته شود از اردیبهشت تا شهریور مناسب ترین زمان مسافرت به این استان می‌باشد .

وضعیت اجتماعی :
بر اساس آخرین اعلام آمار سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385 اسنان مرکزی دارای 812/228/1 نفر جمعیت بوده که این تعداد 1/57 درصد در نقاط شهری و 9/42 درصد در نقاط روستائی سکونت داشته اند در همین سال از کل جمعیت استان 616156 نفر مرد و 612656 نفر زن بوده اند به تفسیر دیگر در مقابل هر 100 نفر زن ، 101 نفر مرد وجود داشته است از جمعیت این استان 3/38 درصد در گروه سنی کمتر از 15 سال و 1/56 درصد گروه سنی 15-64 سال و 6/5 درصد در گروه سنی 65 سال و بیشتر قرار داشته اند .

وضعیت صنعت و کشاورزی :
استان مرکزی از جمله استانهائی است که کارخانجات صنعتی متعددی در آن متمرکز شده اند اساس اقتصاد استان را به ترتیب اهمیت بخشهای خدمات ، صنعت و‌ کشاورزی تشکیل می دهند بطور تقریبی در حدود 19 درصد مساحت استان اراضی کشاورزی ،‌ 57 درصد اراضی مزروعی و باقیمانده را اراضی غیر مزروعی از قبیل دریاچه ها ، کویرها و جاده و شهرها تشکیل می دهند .
محصولات مهم کشاورزی استان شامل گندم ، جو ، حبوبات ، آفتابگردان ،‌ پنبه , چغندر قند ،‌ گوجه فرنگی و پیاز است میزان برخی از فراورده های کشاورزی در شهرستانهای مختلف این استان بیش از مصرف محلی است در نتیجه به استانهای همجوار صادر می شود از شهرستان اراک گندم ، جو ، انگور ، سبزیجات و خشکبار از ساوه انار و طالبی از محلات کاهو و گل از تفرش بادام و گردو و از خمین پیاز و لوبیا و گندم به سایر شهرها و استانهای کشور و همچنین به خارج از کشور صادر می شود .
مهمترین کارخانجات صنعتی استان عبارتند از : ماشین سازی ،‌ آلومینوم سازی ، کابل سازی ،‌ واگن پارس ، کمباین سازی ،‌ لاستیک سازی ، کارخانه قند ,‌ و ... از دیگر صنایع استان می توان از کارخانه هپکو ( سازنده ماشین آلات راهسازی )‌ کارخانه های سازنده پروفیل و لوله های آبیاری آلومینیومی ، کارخانه آونگان ( سازنده پایه های فنری انتقال نیرو ) ،‌ کارخانه ادوات کشاورزی ،‌ گروه کارخانه های تولید نورد آلومنیوم ، رنگ روناس و پالایشگاه و نیروگاه اتمی و پتروشیمی و نیز کارخانه های مستقر در شهرستان ساوه و صنایع تولید فرش در دلیجان را یاد برد .
زبان و مذهب :
زبان و گویش بیش از 90 درصد ساکنین استان ، فارسی است و زبان ترکی نیز در روستاهای اطراف اراک ، سربند ، ساوه وخمین رایج است . حدود 61/99 درصد ساکنین استان را مسلمانان و بقیه را سایر اقلیتهای مذهبی تشکیل می دهند که مذهب اکثریت قریب به اتفاق مسلمانان در منطقه شیعه می باشند .
وضعیت سیاسی استان مرکزی
در افسانه ها آمده است که همدان را فرزندی بود به نام فراهان ، دویست سال است که جهش های سیاسی و سرنوشت میهن اسلامی توسط فرزندان این خطه قهرمان خیز استان مرکزی تعیین شده است .
ادعای فوق شاید در ابتدا در نظر خوانندگان یک حس ناسیونالیستی را تداعی نماید که در ادامه بشرح موضوع فوق الذکر می پردازیم و برای اثبات این ادعا نقش مردان سیاسیون قسمت جغرافیایی در عصر قاجار و پهلوی و جمهوری اسلامی را توضیح می دهیم
عصر قاجاریه :

در این برهه از زمان می توان از میرزا عیسی خان ، و میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی که هر دو توسط شاهان پلید قاجار به شهادت رسیدند نام برد. این دو تن از بزرگان و رجال سیاسی آن دوره بوده و در مقام صدر اعظمی مشغول به خدمت به وطن خود بوده اند و موجب تحولات سیاسی و اقتصادی بسیاری شده اند از جمله پرورش قهرمان ملی ایران میرزا تقی خان امیرکبیر صدر اعظم مقتول ناصر الدین شاه قاجار می باشد . امیر کبیر شخصی بود که به افتتاح مراکز علمی به سبک جدید در ایران اقدام کرد و با تدبیر خویش قصد کوتاه نمودن دست استعمار انگلیس و روس را داشت که خود منشأ روشنفکری و سیاسی در میان ایرانیان گردید.
هر سه تن از این بزرگان از خطه فراهان می باشند که در اثر شجاعتها و مقابله با خیانتکاران به شهادت رسیدند .

عصر پهلوی :
در این زمان که حکومت دست نشانده رضا شاه و محمدرضا شاه پهلوی در خدمت اربابان خود بودند وجود مرد آهنین و سیاستمدار متفکر مرحوم دکتر مصدق خواب را از چشم دشمنان این ملت و مملکت ربود و ایشان با همکاری آیت‌الله‌کاشانی صنعت نفت ایران را ملی و نام خود را در تاریخ این سرزمین به نیکی باقی گذاشت . آری مصدق از فرزندان استان مرکزی و شهر آشتیان می‌باشد . از پروین اعتصامی شاعر سیاسی معاصر ایران از خطه آشتیان می توان نام برد و یا از پدر فیزیک ایران پروفسور محمود حسابی از دیار تفرش باید یاد کرد .

در دوره پهلوی و دوران نظام مقدس جمهوری اسلامی :
باید از مرد خستگی ناپذیر مبارزات نام برد مردی که به خاطر اسلام و وطن خویش سالهای متمادی را در زندان و تبعید به سر برد و بالاخره توانست در سال 57 رژیم ستمشاهی را با قیام مردم مسلمان ایران از بین ببرد . این پیر عارف و رهبر بزرگ شیعیان جهان حضرت آیت الله العظمی امام خمینی (ره) از دیار استان مرکزی و از شهر خمین می باشد که نامش تازندگی هست بر سلسله حکومت شیعه می درخشد در این دوران از مراجع تقلید شیعیان حضرت آیت الله العظمی اراکی می توان نام برد .
اما نکته ای که یادآور می شویم این است که اجداد مقام معظم رهبری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای نیز از استان مرکزی و از شهر تفرش و اهل فراهان بوده اند و این موجب افتخار این خطه از خاک ایران اسلامی می باشد که چنین بزرگانی را تحویل جامعه سیاسی و علمی ایران داده است .


مشاهیر استان مرکزی :
استان مرکزی به لحاظ فرهنگی و مذهبی یکی از مراکز تربیت و پرورش اندیشمندان ، شعرا ، عرفا ، سیاستمداران و بزرگان مذهب شیعه محسوب می شود و از مشاهیر و علمای بزرگ دینی ، ادبی و فرهنگی این سرزمین می توان به حضرت آیت الله العظمی امام خمینی (ره) بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران ، فخرالدین عراقی ، ادیب الممالک فراهانی ، ، میرزا حسن آشتیانی ، عباس اقبال آشتیانی ، میرزا تقی خان امیرکبیر ، قائم مقام فراهانی ، پروفسور حسابی ، پروین اعتصامی ، حضرت آیت الله العظمی اراکی (ره) ، حضرت آیت الله آقا نور الدین محسنی (ره) ملااحمد نراقی (ره) ، ملا مهدی نراقی (ره) ، حضرت آیت الله حاج آقا محسن عراقی (ره) ، و بسیاری از علمای طراز اول ، مورخین ، سیاستمداران ، شعرا ، عرفا و اندیشمندان دیگر اشاره کرد .

صنعت گردشگری :
استان مرکزی به اقتضای موقعیت و ویژگیهای اقلیمی دارای جاذبه های توریستی فراوانی است که تا کنون در سطح وسیعی شناسانده نشده است .
قابلیتها و کانونهای مهم توریستی استان را می توان در مجموعه های تاریخی ، امکنه و بازار ، غارها ، تپه ها ، امام زاده ها ، سدها ، مجتمع های تفریحی و مساجد و آثار مهم ثبت شده آن که به 151 مورد می رسد خلاصه نمود .
بطور خلاصه به عناوین تعدادی از آنها اشاره می شود :
1- مجموعه بازار سرپوشیده اراک
2- مدرسه علمیه سپهداری (امام خمینی ره )
3- موزه حمام چهار فصل اراک
4- آثار تاریخی انجدان
5- غارهای قلعه جوق ، هیزج ، سفیدخانی در اراک ، و چال نخجیر و کهک در دلیجان
6- چشمه های آب گرم محلات و چشمه معدنی چپغلی اراک و عمارت و اسکان سربند
7- امام زاده های آستانه ، مشهد میقان ، زلف آبادو ریحان خمین
8- زادگاه و بیت امام خمینی (ره) در خمین
9- سدهای پانزده خرداد و الغدیر در دلیجان و ساوه
10- قلعه های آردمین و کاروانسراهای باغ شیخ ساوه
11- مسجد جامع ، مناره و مسجد میدان ساوه
انشاءاله تصاویر مراکز فوق به زودی در اختیار علاقمندان قرار خواهد گرفت